Çoğu küçük şirket self-host'u "ücretsiz" zannediyor çünkü tek görünen maliyet VPS faturası. Görünmeyen maliyetler tam orada, sayfanın arkasında bekliyor — ve genellikle SaaS'ın aylık ücretinden büyük çıkıyor. Spoiler: cevap "ikisi de" — ama "hangi ne zaman" sorusunun net bir matrisi var.
Sezgi diyor ki "self-host bedava" — yanlış
Sezginin yanılma sebebi şu: SaaS'ın faturası ayda 1 kez geliyor, görünür ve nakit. Self-host'un faturası saatlik geliyor, görünmez ve zaman cinsinden.
Bir SaaS'a $50/ay verdiğinizde tam olarak ne aldığınızı biliyorsunuz: çalışan bir servis, SLA, destek, güncellemeler, monitoring, backup, scaling. Self-host'ta bu kalemlerin hepsi sizin sorumluluğunuza geçiyor — VPS'in $5/ay'ı sadece elektrik faturası.
Mühendisin 1 saati ne kadar? Türkiye'de mid-level developer için saatlik maliyet (vergiler + işveren payı dahil) en az $25-40 bandında. Bir self-host servisi ayda 2 saat bakım istiyorsa, görünmez maliyet zaten $50-80. SaaS'ı çoktan geçtik.
Görünmeyen maliyetler
Self-host kararının altında yatan ve genellikle hesaba katılmayan kalemler:
- Kurulum zamanı. İlk kurulum 4-40 saat arası. Mail sunucusu kurmak 2-3 günlük iş; bir static site host'u 1 saat. Bu zaman opportunity cost.
- Bakım zamanı. Güncellemeler, security patch'leri, log rotasyonu, sertifika yenileme. Aylık 1-8 saat servis başına.
- Downtime. 99.5% uptime hedefi yılda ~44 saat downtime demek. Kendiniz host ederseniz bu downtime'da herkesin durduğunu unutmayın.
- Learning curve. Yeni teknoloji öğrenme süresi. Postgres tuning veya bir mail engine yapılandırması haftalar alabilir.
- On-call mental yükü. Sunucunuz cuma akşamı 23:00'te düşerse uyandırılan sizsiniz. Bu zamansal değil — psikolojik bir maliyet ama gerçek.
- Opportunity cost. O 8 saatte ürününüze feature ekleyebilirdiniz. Müşteriye yeni bir özellik satabilirdiniz. Self-host'a ayırdığınız her saat ürününüzden çalıyor.
Görünen maliyetler
Adil olalım — self-host'un da görünen kalemleri var:
- VPS / sunucu kira. $5-50/ay arası, kullanım profiline göre.
- Bandwidth. Çoğu sağlayıcıda dahil, ama yüksek trafikte ekstra.
- Lisans. Açık kaynak çoğunlukla bedava ama bazı self-hosted ürünler ticari lisans ister (Plausible self-hosted, GitLab EE vs.).
- Backup storage. Off-site backup için ek $2-15/ay.
- Monitoring stack. Uptime izleme, log aggregation, alerting. Self-host'larsanız ek sunucu; SaaS alırsanız ek fatura.
- Domain ve sertifika. Çoğunlukla minör ama hesapta olsun.
Tablo — $5K MRR'lı bir şirketin 4 kategoride karşılaştırması
Aşağıdaki tablo yaklaşık değerlerdir; volume ve seçilen ürüne göre değişir. Amaç sıralama değil, maliyet kalemlerinin nereden çıktığını göstermek.
| Kategori | SaaS $/ay | Self-host görünen | Self-host gerçek (zaman dahil) | Risk |
|---|---|---|---|---|
| Mail (transactional + kutular) | $20-50 | $5 VPS | $80-150 | DNS/IP reputation, deliverability |
| App hosting (Coolify benzeri) | $20-100 | $10-20 | $40-80 | Downtime, manuel scaling |
| Database (managed vs self) | $25-150 | $10 | $60-200 | Veri kaybı, backup hataları |
| Monitoring / Analytics | $10-50 | $5 | $30-60 | Alert kaçırma, blind spots |
| Toplam | $75-350 | $30-40 | $210-490 | — |
Sürpriz değil mi? Aylık nakit görünür kalem self-host'ta daha düşük, ama zaman dahil edildiğinde çoğu durumda SaaS daha ucuza geliyor — ve dahası, SaaS'ta risk de sağlayıcıda.
Self-host'un anlam kazandığı yer fiyatın değil, kontrolün öne çıktığı kalemler.
Karar kriterleri matrisi
Bir servisi self-host mu SaaS mı yapmalı? Şu 4 boyuta bakın:
| Boyut | Self-host'a meyilli | SaaS'a meyilli |
|---|---|---|
| Ekip büyüklüğü | 5+ kişi, en az 1 DevOps | 1-3 kişi, herkes ürün yapıyor |
| DevOps olgunluğu | Yüksek (IaC, CI/CD, monitoring yerleşik) | Düşük-orta |
| Volume | Yüksek (SaaS faturası $200+) | Düşük-orta (SaaS hâlâ ucuz) |
| Kontrol önceliği | Veri egemenliği, vendor lock-in korkusu, özelleştirme | Time-to-market, "sadece çalışsın" |
Hanbisan'da nasıl karar veriyoruz?
İki kişilik bir stüdyoyuz. DevOps olgunluğumuz makul ama "DevOps başlı başına bir iş" durumumuz yok — herkesin %80'i ürün geliştirmesi. Bu hibrit bir yaklaşım dayatıyor.
Kararlarımızı 3 kategoride topluyoruz:
Kategori 1 — Self-host: Açık kaynak araçlar, marjinal maliyet kontrolü mantıklı olan ve veri egemenliğinin ürünümüzle örtüştüğü yerler. Application hosting (Coolify gibi bir PaaS katmanıyla self-host iş gücü maliyetini düşürdüğü için), mail (transactional outbound için), bazı internal araçlar bu kategoride.
Kategori 2 — SaaS güvencesi: Hata yaptığımızda ölçeklenmemizi durduracak veya müşteri verisini riske atacak hiçbir şey self-host'a girmiyor. Critical monitoring, ödeme altyapısı, müşteriye ulaşan SMS/push gibi her şey SaaS.
Kategori 3 — Hybrid: Bazı servislerde ana yol SaaS, fallback olarak self-host hazırda. Auth bu profile uyuyor — ana provider varken, vendor lock-in'i azaltmak için kendi katmanımızı koruyoruz.
Spesifik sağlayıcı isimlerini paylaşmıyoruz ama yapı net: ürün yarışı bizim sorumluluğumuz, altyapı yarışı uzmanlık.
"Hybrid" stratejisi — pratik reçete
Saf self-host veya saf SaaS yerine çoğu küçük şirket için optimal olan strateji şu:
- Kritik path SaaS: Ödeme, customer-facing communication, identity, primary monitoring. Bu kalemlerde 99.95% uptime için ölmeyin — para verin.
- Customizable / kontrol gerektiren self-host: İçeride çalışan araçlar, ürünün doğrudan parçası olan ve özelleştirme isteyen servisler, deneysel altyapı.
- Backup-of-backup hybrid: Birincil kanal SaaS, ikinci kanal self-host (örn. transactional mail SaaS + acil durum için kendi SMTP relay'iniz).
Bu strateji "self-host fanatik" veya "SaaS fanatik" olmaktan daha pragmatik. Mühendislik kararı dogma değil, optimizasyondur.
Sonuç
Self-host vs SaaS sorusu para sorusu değil — zaman ve risk sorusu. Aylık faturayı görüp "ucuz" demek 5 dakikalık hesap; gerçek maliyet 5 yıllık.
Karar çerçevesi: "Bu servisin yönetimi bana ürün yapmaktan daha mı değerli bir şey öğretiyor / kontrolüm mü gerekiyor?" Cevap "evet" ise self-host. Cevap "hayır, sadece çalışsın" ise SaaS.
Hanbisan olarak bu kararı her yeni servis için tek tek veriyoruz, blanket policy uygulamıyoruz. Çünkü "her şey self-host" da "her şey SaaS" da naif.
Hanbisan Mühendislik Notları · 17 Mayıs 2026 ← Tüm yazılar